Eğitim Şart mı? Okul Neden Gereklidir?

“Eğitim şart.” Bu cümle, ters giden ya da olumsuz olan bir durumda genellikle söylenir. Peki nasıl bir eğitim? Bunun için, çocuklarımızın gittiği okullardaki eğitime birlikte kısaca bir bakalım.

Eğitim Nasıl Gerçekleşir?

Doğumdan ölüme kadar olan yaşam sürecinde, kalıtsal ya da geçici olanlar dışında tüm davranışlarımız, düşüncelerimiz olumlu ya da olumsuz olsun, eğitim yoluyla oluşur, değişir ya da gelişir. Bazen yaşadıklarımızla, bazen anne babamızın bize karşı tutum ve davranışlarıyla ya da onları model alarak, bazen okuyarak, duyarak, dokunarak, hissederek, bazen de okul yaşamımızda edindiklerimizin bizde yarattığı kalıcı izlerle eğitim gerçekleşir.

Platon (M.Ö. 427-347), Farabi (870-950), J. Locke (1632-1704), J.J. Rousseau (1712-1778), J.F. Herbart (1776-1811), J. Dewey (1859-1952) gibi birçok düşünür ve eğitimcinin birleştiği ortak düşünce, eğitimin yaşamla ilişkili olması ve bu bağlamda çocukların gelişim özelliklerine uygun yöntemler geliştirilerek, duygusal, sosyal ve bilişsel bütünlük içerisinde eğitimin gerçekleşmesi gerektiğidir.

Peki, Okul Neden Gereklidir?

Bireylerin her türlü bilgiyi öğrenmesi için mi? Sosyal ve duygusal gelişimlerinin sağlanması için mi? Yaşamda ihtiyaç duyabilecekleri becerilerin gelişmesi için mi? Yoksa bireyleri geleceğe hazırlamak için mi? Bu soruları biraz daha detaylandırarak birlikte inceleyelim.

Eğitim sistemleri bireylerin her türlü bilgiyi öğrenmesi için mi programlanmış? Bireyin gelecek yaşamında, öğretilmeye çalışılan bu bilgiler ne kadar yer tutuyor? Bu bilgilerin neler olduğu, nasıl ve neye göre seçildiği, bireyin ne işine yarayacağı hangi kriterlere göre belirlenmiştir?

Eğitim sistemleri öğrencilerin sosyal ve duygusal yönlerini geliştirmek için mi hazırlanmış? Okullarda bu gelişime yönelik hangi dersler var, hangi ortamlar yaratılıyor, hangi yöntemler uygulanıyor? Sosyal ve duygusal gelişim, bireylerin şimdiki ve gelecekteki yaşamında ne kadar yer tutuyor?

Eğitim sistemleri, bireylerin yaşamda ihtiyaç duyabileceği bilgi ve becerileri kazandırmak için mi programlanmış? Bir bilgiyi diğer bilgilerle ve yaşamla ilişkilendirebilecek beceriler kazandırmak ya da karşılaşabilecekleri sorunlara çözüm üretebilmek için okullarda ne, nasıl ve hangi nitelikte yapılıyor?

Birlikte Düşünmek

Amacım, çocuklarımızın yaşama uyum sağlamaları için yarattığımız ortamlardan biri olan eğitim-öğretim üzerine, sizleri tekrar ve temelinden düşünmeye yöneltmekti. 2000 yılından bugüne, içinde yer aldığım eğitim dünyasında yaşadıklarım ve gözlemlediklerim doğrultusunda fark ettiğim önemli konulardan bazılarını sizlerle paylaşarak, birlikte düşünelim istedim. Son bir soru daha: çocukların yaşama uyumunu sağlayacak beceriler kazandırması için, nasıl bir eğitim modeli olmalı ve bu mümkün mü?

Yazımı, Mustafa Kemal Atatürk’ün şu sözleriyle tamamlamak isterim: “Eğitimdir ki bir milleti ya hür, bağımsız, şanlı, yüksek bir topluluk halinde yaşatır; ya da esaret ve sefalete terk eder.”

A. Suat Güneş